Μάνια Καραϊτίδη (1928-2014)

ΒΙΒΛΙΟ
Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 07.06.2014, ΧΡΗΣΤΟΣ Α. ΧΩΜΕΝΙΔΗΣ*

Η Μάνια Καραϊτίδη στο ιστορικό της γραφείο (φωτ.: Αλέξανδρος Φιλιππίδης).

Η ​​Μάνια Καραϊτίδη δεν σημάδεψε απλώς μιαν ολόκληρη για το ελληνικό βιβλίο εποχή. Συνέδεσε, με την παρουσία της και μόνο, αταίριαστους εκ πρώτης όψεως ανθρώπους και διαφορετικές εποχές.

«…Μαθήτρια ήμουν, στο Γυμνάσιο, και αποφάσισα να κάνω τη δημοσιογράφο. Ζήτησα από τον πατέρα μου να με στείλει σε έναν από τους συγγραφείς της “Εστίας” για να του πάρω συνέντευξη για τη σχολική εφημερίδα. Ο Σαραντόπουλος προτίμησε τον Βενέζη. Πήγαμε στο σπίτι του με μια φιλενάδα μου, το πόσο μας περιποιήθηκαν, το τι μας τράταραν δεν λέγεται! Επαψε έτσι ο συγγραφέας στα μάτια μου να φαντάζει σαν ένα μυθικό πλάσμα, κάτι ανάμεσα σε θεό και σε τέρας… Ο Καραγάτσης όμως ήταν άλλο πράγμα… Μια-δυο φορές τον είχα δει και δεν θα τον ξεχάσω ποτέ. Πανέμορφος άνδρας, αιλουροειδές σωστό στο βλέμμα, στην κορμοστασιά και στις κινήσεις. Οδηγούσε, εκείνο τον καιρό, ένα τζιπ – έτρεχε σαν τρελός!».

Μέχρι το 1972, η Μάνια Καραϊτίδη ήταν απλώς η θυγατέρα του Σαραντόπουλου, πρώην στρατιωτικού, ο οποίος είχε κληρονομήσει απ’ τον Κολλάρο την «Εστία» και την κουμαντάριζε με σιδερένιο χέρι. Μετά τον θάνατό του, στα σαράντα πέντε της, έγινε η ίδια εκδότρια. Μπήκε με τόλμη και με φρόνηση σε έναν χώρο που, χάρη στην ίδια και στη Νανά Καλιανέση του «Κέδρου», ευτύχησε να έχει από σχετικά νωρίς γυναίκες στο τιμόνι.

Αναλαμβάνοντας τον «αρχαίον εκδοτικόν οίκον», η Μάνια Καραϊτίδη κάλλιστα θα μπορούσε να επαναπαυθεί στις δάφνες του. Η γενιά του 1930 -που όλοι πλέον την τιμούσαν- εκδιδόταν αποκλειστικά σχεδόν από την «Εστία». Οπως και η Πηνελόπη Δέλτα και τα πρώτα βιβλία του Αντώνη Σαμαράκη και κάποια ακόμα του Βασίλη Βασιλικού. Η Μάνια Καραϊτίδη ωστόσο ήταν ποδηλάτισσα. Και απολάμβανε ιδιαίτερα τους κραδασμούς των αχάρακτων δρόμων.

Πολύ σύντομα ανέλαβε να διαπλάσει και να αναδείξει το νέο αίμα της πεζογραφίας. Η τόσο γλωσσοφαγωμένη σήμερα γενιά του ’80 βρήκε σπίτι και εφαλτήριο στην «Εστία». Ο αδικοχαμένος Χρήστος Βακαλόπουλος, ο Φαίδων Ταμβακάκης, ο Τάκης Θεοδωρόπουλος, ο Πέτρος Τατσόπουλος είδαν τα έργα τους να κυκλοφορούν σε εντυπωσιακές για την εποχή εκδόσεις, με εκείνα τα ανεπανάληπτα εξώφυλλα του Αλέξη Κυριτσόπουλου. Φρέσκος αέρας είχε πνεύσει. Το 1988, μια κοπελίτσα ίδια ξωτικό δημιούργησε σπουδαία εντύπωση με το πρώτο της βιβλίο. «Ο Θάνατος του Ιππότη Τσελάνο» ήταν το θέμα συζήτησης εκείνου του καλοκαιριού και η Θεοφανώ Καλογιάννη φωτογραφήθηκε για το περιοδικό «Ταχυδρόμος», που διαβαζόταν τότε από εκατοντάδες χιλιάδες. Η τρομοκρατική επίθεση στο «City of Poros» την εκτόπισε δυστυχώς απ’ το εξώφυλλο.

Συστήθηκα με τη Μάνια Καραϊτίδη το 1991, όταν υπέγραψα μαζί της το συμβόλαιο για το «Σοφό Παιδί». Το μικρό γραφείο της, στο βάθος του βιβλιοπωλείου της Σόλωνος, έσφυζε τότε από κίνηση. Καφέδες, κουβέντες, τσίπουρα και φλερτ, υπό το άγρυπνο πλην διακριτικό βλέμμα της κυρίας Μάνιας. Η Κατερίνα Δασκαλάκη να μεταφράζει Κούντερα κι ο Φαίδων Ταμβακάκης Φόουλς. Ο Διονύσης Καψάλης να επιμελείται τις εκδόσεις. Τα κορίτσια του εκδοτικού, η Αναστασία Λαμπρία, σήμερα εκδότρια του «Ποταμού», και η Πόπη Γκανά, σήμερα εκδότρια του «Μελανιού», η Μυρτώ Τζανεττάκι στις δημόσιες σχέσεις, η Εύα Καραϊτίδη να γράφει παράλληλα τα δικά της διηγήματα, που δεν εξέδωσε -λόγω σεμνότητας- από την «Εστία». Ο Γιάννης Καραϊτίδης να έχει την ευθύνη του βιβλιοπωλείου, στο οποίο δούλευε επί μισό και πλέον αιώνα, ο εμβληματικότερος βιβλιοπώλης της Ελλάδας, ο κύριος Νίκος Παντελάκης. Κι αντάμα, οι μόνιμοι επισκέπτες της κυρίας Μάνιας: ο επιβλητικότατος στην όψη και στον λόγο Αγγελος Βλάχος, ο Κώστας Αξελός, ο Φρέντυ Γερμανός, η Κική Δημουλά…

Επρόκειτο για έναν κόσμο μαγευτικό, που σε επιμόρφωνε, σε ενέπνεε, σου έδινε -πάνω απ’ όλα- την αίσθηση πως όλα είναι εφικτά. Στον τοίχο πίσω απ’ την πολυθρόνα της κυρίας Μάνιας κρεμόταν ο χάρτης της Μεγάλης Ελλάδας, των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών. Εκείνη την Ελλάδα, την κοσμοπολίτικη, την με ανοιχτούς ορίζοντες και πίστη στον εαυτό της, ενσάρκωνε η Μάνια Καραϊτίδη. Την Ελλάδα των γενναιόδωρων χειρονομιών, των τολμηρών επενδύσεων και των εύγλωττων σιωπών.

Η Μάνια Καραϊτίδη θα καταταγεί στη χορεία των μεγάλων εμψυχωτών του 20ού αιώνα μας. Πλάι στον «Κολοσσό του Μαρουσιού» Γιώργο Κατσίμπαλη, τον «Ικαρο» Νίκο Καρύδη, τον Αλέκο Πατσιφά με τη «Λύρα», τον Μίμη Δεσποτίδη της Αριστεράς που έβλεπε τον κόσμο σαν έργο τέχνης και τον Τάσο Φαληρέα του «Ποπ 11». Αυτοί υπήρξαν οι αληθινοί μας υπουργοί Πολιτισμού.

* Το τελευταίο μυθιστόρημα «Νίκη» του κ. Χωμενίδη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.

Τίτλοι ταινιών για γέλια και κλάματα

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ
Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝ Η, 07.06.2014 ΑΙΜΙΛΙΟΣ ΧΑΡΜΠΗΣ

Ζακ Γαλυφιανάκης και Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ πρωταγωνιστούν στην κωμωδία του 2010 «Due Date» ή επί το ελληνικότερον «Μη σπρώχνεις, έρχομαι».

Θυμάστε τους θρυλικούς «Blues Brothers» με τον πρόωρα χαμένο Τζον Μπελούσι και τον Νταν Ακρόιντ; Θυμάστε και πώς είχε μεταφραστεί ο πρωτότυπος αγγλικός τίτλος στα ελληνικά; «Οι ατσίδες με τα μπλε» – παρόλο που οι τύποι στην ταινία φοράνε μαύρα και το blues στον τίτλο προφανώς και έχει μουσική αναφορά. Αν πάμε ακόμα πιο πίσω, σε πιο σινεφίλ επιλογές, βρίσκουμε το αμίμητο «Πουλημένη από τη μάνα της» που ήταν η (μεταφραστική) μοίρα του… «La Strada» του Φελίνι. Ειδική «περιποίηση» είχαν και όλοι σχεδόν οι τίτλοι ταινιών των Μόντι Πάιθον: το «Life of Brian» μετατράπηκε σε «Ενας προφήτης, μα τι προφήτης», ενώ το «Holy Grail» κατέληξε σε «Αδερφάτο των Ιπποτών της Ελεεινής Τραπέζης». Η δε αγγλική κωμωδία «Full Monty» μετατράπηκε σε «Αντρες έτοιμοι για όλα» (σε βαθμό παρεξήγησης ίσως…).

Πολλά έχουν γραφτεί και ειπωθεί για τη δύσκολη και περίπλοκη διαδικασία της μετάφρασης. Στη λογοτεχνία μια καλή ή κακή μεταφραστική προσπάθεια μπορεί να αναδείξει ή να διαστρεβλώσει αντίστοιχα ένα έργο. Πρόκειται για πραγματική τέχνη που απαιτεί γνώσεις ειδικού αλλά και γενικότερου περιεχομένου καθώς και το κατάλληλο αισθητήριο ώστε να μεταφερθεί κατά το δυνατόν ακέραιο το πνεύμα του πρωτοτύπου. Κάτι αντίστοιχο –αν και όχι στον ίδιο βαθμό– ισχύει και με τις ταινίες. Ζώντας σε μια χώρα στην οποία δεν εφαρμόζεται το πρότυπο της μεταγλώττισης, που υπάρχει για παράδειγμα στην Ιταλία και τη Γαλλία, οι Ελληνες είμαστε «εκπαιδευμένοι» να παρακολουθούμε τη χαρακτηριστική διπλή σειρά των λευκών γραμμάτων ταυτόχρονα με το φιλμ επί της οθόνης.

Και αλήθεια είναι ότι συχνά παρατηρούμε «τέρατα». Από μια μερικώς λανθασμένη απόδοση λέξης μέχρι την πλήρη αλλαγή νοημάτων –των θηλυκών σε αρσενικά για παράδειγμα–, ο κατάλογος των λαθών που οφείλονται σε άγνοια, αδιαφορία ή απλή απροσεξία είναι ατέλειωτος. Παράλληλα, το ίδιο ή και περισσότερο ενδιαφέρον έχει η μεταφορά των πρωτότυπων τίτλων των ξένων ταινιών στα ελληνικά. Εκεί κι αν υπάρχουν «μαργαριτάρια». Ειδικά παλαιότερα που οι εταιρείες διανομής του εξωτερικού ήταν πιο χαλαρές ως προς την απόδοση του τίτλου, οι εγχώριοι διακινητές των ταινιών ένιωθαν την άνεση να μετατρέπουν και συχνά να παραποιούν εντελώς τον ξενόγλωσσο τίτλο ανάλογα με την έμπνευση της στιγμής.

Το «μαγείρεμα» παλαιότερα

Πώς ακριβώς όμως γινόταν –και σε κάποιες περιπτώσεις ακόμα γίνεται– το «μαγείρεμα»; Πρέπει να μιλήσεις με τον «Γιατρό», μου είπε αμέσως ο καλός συνάδελφος και σινέ-ειδικός Δημήτρης Μπούρας όταν του ανέφερα το θέμα. «Γιατρός» των υποτίτλων για τους παλιούς με πάνω από τέσσερις δεκαετίες στον χώρο, ο Διονύσης Μαρτινέγκος, με τον οποίο συναντηθήκαμε στην Πλάκα, είχε πολλές και ενδιαφέρουσες ιστορίες να διηγηθεί. «Παλιά τα πράγματα ήταν τελείως ανεξέλεγκτα στη μετάφραση των τίτλων. Αυτή συνήθως γινόταν ύστερα από ένα σύντομο brain storming του εισαγωγέα και του διευθυντή εκμετάλλευσης, με βασικό κριτήριο φυσικά την εμπορευσιμότητα. Στις καλές περιπτώσεις ο τίτλος προσπαθούσε να δώσει και ένα στίγμα του περιεχομένου της ταινίας». Πράγματι υπάρχουν μεταφορές ομολογουμένως επιτυχημένες όπως για παράδειγμα του «Annie Hall» το οποίο έγινε «Νευρικός εραστής» (θα μπορούσε να είναι και ο ορισμός της γουντιαλενικής περσόνας) και το «Police Academy» που πήγε στο πιο χιουμοριστικό «Η Μεγάλη των Μπάτσων Σχολή».

Σε πολλές περιπτώσεις πάντως οι εισαγωγείς συμβουλεύονταν τους τίτλους που είχαν δώσει σε άλλες χώρες και κατά περίσταση τους υιοθετούσαν, όπως έγινε με το θρυλικό «High Noon» το οποίο ακολούθησε το γαλλικό πρότυπο («Το τρένο θα σφυρίξει τρεις φορές»). Φυσικά, μια κατηγορία μόνες τους είναι (και σε αυτόν τον τομέα) οι ταινίες τρόμου. Ενδεικτικά μόνο αναφέρεται ότι το κάπως πεζό «Children of the Corn» αναβαθμίστηκε στο σαφώς παραστατικότερο «Ο δολοφόνος με το δρεπάνι». Αλλες φορές πάντως οι αλλαγές είναι πιο δύσκολο να αποδοθούν σε κάποια λογικοφανή εξήγηση. Γιατί άραγε το απλό και σαφές «Love and Death» να μεταφραστεί σε «Ειρηνοποιός» ή το «Venus in Furs» σε «Γυμνή Αφροδίτη» (μάλλον έτσι την ήθελε);

Σήμερα, η ακρίβεια

Στη σύγχρονη εποχή πάντως το φαινόμενο έχει περιοριστεί αρκετά. Πλέον προτιμάται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό η ακριβής μετάφραση ενώ δεν είναι λίγες και οι περιπτώσεις όπου ο πρωτότυπος τίτλος διατηρείται ως έχει. Εκτός της σαφώς μεγαλύτερης τριβής του κόσμου με την αγγλική γλώσσα, υπάρχει ένας ολόκληρος μηχανισμός προώθησης των ταινιών ο οποίος έχει απολύτως διεθνή χαρακτηριστικά και ενίοτε επιβάλλει στους εδώ διανομείς να μην προβαίνουν σε αλλαγές.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι η δίψα για δημιουργία έχει σταματήσει. Από καιρού εις καιρόν όλο και κάποιος τίτλος θα εμφανιστεί για να μας αφήσει με το στόμα ανοιχτό, όπως με το μονολεκτικό «Brothers» το οποίο κάποιος άγνωστος ήρωας μετέτρεψε σε «Ουκ επιθυμήσεις την γυναίκαν του πλησίον σου» (Αμήν). Καμιά φορά όμως και οι παρεμβάσεις από το εξωτερικό δεν χαρακτηρίζονται από μεγάλο ορθολογισμό. «Θυμάμαι το 2000 για την ταινία “Titan After Earth” πως η ξένη εταιρεία επέμενε ότι έπρεπε να το μεταφράσουμε “Τιτάνας Α.Ε.” γιατί αυτή τη συντομογραφία είχαν χρησιμοποιήσει παγκοσμίως. Είδαμε και πάθαμε να τους πείσουμε ότι εδώ αυτό το όνομα παραπέμπει σε… τσιμέντα», μας είπε χαρακτηριστικά ο κ. Μαρτινέγκος.

«Εξτρεμιστής», «αναρχικός»

Μερικές επιπλέον μεταφορές τίτλων τόσο παλαιότερων όσο και πιο σύγχρονων, που μπορούν να χαρακτηριστούν τουλάχιστον αξιοπερίεργες: «The Shawshank Redemption» σε «Τελευταία έξοδος Ρίτα Χέιγουoρθ» (μεταφέρει τον τίτλο του βιβλίου αλλά και ένα όχι και τόσο συγκαλυμμένο σπόιλερ), «Jules et Jim» σε «Απολαύστε το κορμί μου» (θα μπορούσε να αναφέρεται και σε φιλμ πιο… πικάντικου περιεχομένου), «Dial M for Murder» σε «Καλέσατε Ασφάλεια Αμέσου Δράσεως» (οι εποχές ήταν δύσκολες), «Springfield Rifle» σε «Συνταγματάρχη, είσαι προδότης» (τουλάχιστον του έδωσαν και έναν βαθμό παραπάνω σε σχέση με την ταινία), «My Stepmother is an Alien» σε «Σεξογήινη» (χωρίς σχόλια), «Harsh Times» σε «Θάνατος στην Πόλη των Αγγέλων», «Due Date» σε «Μη σπρώχνεις, έρχομαι» (καλά ντε), «Failure to launch» σε «Τριαντάρης από σπίτι», «The Edukators» σε «Οι μέρες της αφθονίας σας είναι μετρημένες» (επαναστατική διάθεση).

Τέλος, εκτός των τίτλων αξίζει να αναφερθούν και σε ορισμένα μεταφραστικά ευτράπελα τα οποία είχαν να κάνουν είτε με τις αντιλήψεις του εκάστοτε μεταφραστή είτε με τις ειδικές συνθήκες και τις «ευαισθησίες» που υπήρχαν κατά καιρούς σε διάφορα ζητήματα. Ετσι, όταν σε κάποια παλιά ιταλική ταινία ο πρωταγωνιστής αναφωνεί «Viva Garibaldi!», η μεταφορά γίνεται στο πιο ελληνικό «Ζήτω ο Κολοκοτρώνης!». Επίσης, όπως μπορεί να φανταστεί κανείς, την περίοδο της δικτατορίας η λογοκρισία έκανε τις δικές της παρεμβάσεις. Στον «Πολίτη Κέιν», για παράδειγμα, στη χαρακτηριστική σκηνή με τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, που άλλα χαρακτηρίζουν τον ήρωα φασίστα και άλλα κομμουνιστή, τα φορτισμένα επίθετα αντικαταστάθηκαν με τα «εξτρεμιστής» και «αναρχικός» αντίστοιχα κατά τον υποτιτλισμό.

Έντυπη

Κ. Βαρώτσος: «Χωρίς ηθική υπόσταση κινδυνεύουμε ως κράτος»

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 07.06.2014  ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΠΟΥΡΝΑΡΑ

Στη φιλόξενη αυλή της γκαλερί Citronne, ο Κώστας Βαρώτσος παρουσιάζει γλυπτά μικρής κλίμακας (φωτ.: Χάρης Ακριβιάδης).

Σαν τον δρομέα του που είναι σε συνεχή κίνηση, ο Κώστας Βαρώτσος δεν σταματάει ποτέ. Είναι από τους λίγους Ελληνες καλλιτέχνες που κατάφερε μόνος του τον άθλο μιας διεθνούς καριέρας, με έργα τοποθετημένα σε δημόσιους χώρους πολλών ξένων πόλεων. Τον συναντήσαμε στον Πόρο, όπου πραγματοποιεί φέτος το καλοκαίρι μια διπλή έκθεση με εικαστικές παρεμβάσεις στο αρχαιολογικό μουσείο του νησιού -υπόδειγμα σεβασμού και λεπταισθησίας- αλλά και με γλυπτά στην γκαλερί Citronne που μας ξαφνιάζουν ευχάριστα με τη μικρή τους κλίμακα.

Η σχέση του με την Ιστορία: «Ηταν πάντοτε ηδονική. Δηλαδή συνδεδεμένη με την επιθυμία και την πραγμάτωσή της, με τη συναισθηματική πλησμονή. Η έλξη που είχα προς τα αρχαία μνημεία ήταν σαν τη λαχτάρα που νιώθεις όταν θες να πας να κολυμπήσεις στη θάλασσα ένα ζεστό καλοκαιρινό πρωινό ή όταν ονειρεύεσαι ότι βρίσκεσαι στο σπίτι της γιαγιάς σου στο χωριό και σου μαγειρεύει. Οσο μεγάλωνα, η ηδονική αυτή σχέση γινόταν βιωματική. Ως νεαρός φοιτητής πέρασα έναν ολόκληρο μήνα όπου κοιμόμουν με υπνόσακο μέσα στον ναό του Απόλλωνα στην Ανδρίτσαινα. Ηταν κατά τη δεκαετία του ’70 και είχα διαβάσει τότε το βιβλίο ενός Γερμανού, που υποστήριζε ότι ο συγκεκριμένος ναός είναι σαν να αναδύεται μέσα από το φως κάθε ξημέρωμα του Αυγούστου. Οντως, την αυγή οι ακτίνες του ήλιου έπεφταν σταδιακά πάνω στους κίονες δημιουργώντας την ψευδαίσθηση ότι το οικοδόμημα βγαίνει μέσα από το έδαφος. Μετά συνεπέρανα ότι οι αρχαίοι πρέπει να είχαν κόψει ένα τμήμα από την αντικρινή κορυφή του βουνού για να δημιουργήσουν ένα είδος προβολέα του ηλιακού φωτός».

Η εικαστική παρέμβαση στον Αρχαιολογικό Μουσείο: «Οταν έχεις μπροστά σου αυτά τα αντικείμενα, δεν τολμάς να αντιπαραθέσεις τον σύγχρονο στον αρχαίο πολιτισμό. Μόνο να τονίσεις την ανάγκη που έχει ο σημερινός Ελληνας να γνωρίσει βαθύτερα την ιστορία του και να μη μείνει στην επιφάνεια της εθνικής υπερηφάνειας».

Η σύνδεση του Ελληνα με το αρχαίο παρελθόν: «Είναι τραυματική, διότι βασίστηκε σε μια θραυσματική αφήγηση. Στην Ιταλία, η Αναγέννηση μετέφερε την αρχαία ελληνική γραμματεία και την τέχνη στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Σ’ εμάς αυτή η γνώση παρέμεινε κλεισμένη μέσα σε μια φυσαλίδα που ταξίδεψε στον χρόνο, αλλά δεν έσπασε για να διαχυθεί το περιεχόμενό της, να απλωθεί σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας. Νομίζω ότι η φοβική σχέση των Ελλήνων με τον αρχαίο κόσμο έχει τις ρίζες της στην περίοδο μετά το Βυζάντιο, όπου παγιώθηκε μια εσωστρέφεια, αποσαφηνίστηκαν οι εχθροί -η κλασική αρχαιότητα ήταν ανάμεσά τους- και παγιώθηκε η αίσθηση της μη εξέλιξης».

Η Αριστερά: «Η Αριστερά στην Ελλάδα αντικατέστησε την Εκκλησία. Εχουμε μια βυζαντινή Αριστερά που πριν από μερικά χρόνια έκανε συνέδριο για να αναγνωρίσει το μεγαλείο του Στάλιν. Παρακολουθείς τους λόγους της Παπαρήγα ή του Κουτσούμπα και έχεις την εντύπωση ότι πρόκειται για καλόγρια και παππά σε ένα μοναστήρι. Ακόμα και η διακόσμηση του γραφείου του έχει μια αισθητική που σε παραπέμπει σε αρχιεπίσκοπο. Αυτή η εικόνα έρχεται σε αντίθεση με τη διαρκή επανάσταση, την εξέλιξη της κοινωνίας που πρέσβευε ο Μαρξ. Εγώ είμαι βαθιά μαρξιστής με αυτήν την έννοια και πιστεύω ότι η Αριστερά πρέπει να περάσει τη δική της Αναγέννηση».

Τα φαντάσματα του παρελθόντος: «Στη χώρα μας ζούμε με τα φαντάσματα της Ιστορίας. Ζούμε με τον Εμφύλιο. Προσπαθούμε να ξεχάσουμε ότι είχαμε βασιλιά. Οτι είχαμε χούντα. Δεν αναρωτιόμαστε ούτε σήμερα για τις ευθύνες του πολιτικού κόσμου που μας οδήγησε στην Επταετία. Είχαμε μια σαθρή Δημοκρατία. Δυστυχώς έχουμε μια ανθρωποφαγική αντιμετώπιση του παρελθόντος που μας οδηγεί σε λάθος δρόμους.

Οπως και αν είναι η κατάσταση στην Ελλάδα, τόσο εγώ όσο και όλοι μας έχουμε μια σωματική σχέση μαζί της. Είμαστε μέρος αυτού του τόπου, είμαστε οι βλαστοί αυτού του χώματος. Αυτό δεν πρέπει να μας σταματά από το να βλέπουμε τις αστοχίες και τις κακές επιλογές που μας εμποδίζουν από την πρόοδο».

Το σημερινό αδιέξοδο

«Η αγωνία του εκδημοκρατισμού κατά τη Μεταπολίτευση, αλλά και η μεταφορά του αμερικανικού λαϊκισμού, έσπειρε τους σπόρους του σημερινού αδιεξόδου. Αναφέρομαι στον Ανδρέα Παπανδρέου που έπεισε τους Ελληνες ότι ένα παιδί του λαού μπορεί να γίνει πλούσιο, δυνατό, πανίσχυρο κοινωνικά, οικονομικά ή και πολιτικά. Ξέχασε όμως να μεταλαμπαδεύσει και την προτεσταντική ηθική. Ενα πλαίσιο ηθικής και αξιοκρατίας προϋπήρχε, αλλά καταστράφηκε εκείνα τα χρόνια, ιδιαίτερα όταν ο ίδιος ο πρωθυπουργός έλεγε ότι μπορείς να κάνεις μια μίζα δωράκι στον εαυτό σου, αρκεί να μην είναι μεγάλη. Ετσι χάθηκε η έννοια των δικαιωμάτων, των υποχρεώσεων και των ορίων ανάμεσα στα δύο. Η νομοθεσία δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς ηθικό πλαίσιο και γι’ αυτό βρεθήκαμε να ακούμε υπουργούς σαν τον Βουλγαράκη να προσπαθούν να κάνουν διάκριση ανάμεσα στο νόμιμο και το ηθικό. Αν δεν ξαναβρούμε την ηθική μας υπόσταση, κινδυνεύουμε να αποσταθεροποιηθούμε ως κράτος. Στις πρόσφατες εκλογές, όλοι ξαφνιάστηκαν με το ποσοστό της Χ.Α. Εγώ φοβόμουν ότι μπορούσε να έχει μεγαλύτερο. Χωρίς την κοινωνική συνοχή και την ηθική υπόσταση, ένας άνθρωπος μπορεί να σε ξεσκίσει, να σε σκοτώσει και να σου φάει την καρδιά. Θυμόσαστε τα Παιδιά των Λουλουδιών που πήγαν στον πόλεμο του Βιετνάμ και φωτογραφίζονταν με κομμένα κεφάλια Βιετκόγκ;».

​Στην γκαλερί Citronne ώς τις 18/6 και Αρχαιολογικό Μουσείο ώς τις 31/8.

Κηδεύτηκε η αμερικανίδα συγγραφέας Μάγια Αγγέλου

ΑΠΕ-ΜΠΕ, ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟ

Εξέχοντες πολιτικοί και διασημότητες από όλους τους χώρους απέτισαν ύστατο φόρο τιμής χθες Σάββατο στη Μάγια Αγγέλου, την αμερικανίδα μυθιστοριογράφο, ποιήτρια και ακτιβίστρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που κηδεύτηκε στο Γουίνστον Σέιλεμ της Βόρειας Καρολίνας.

Ο πρώην πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Μπιλ Κλίντον, η πρώτη κυρία Μισέλ Ομπάμα και η διάσημη τηλεπαρουσιάστρια talk show Όπρα Γουίνφρεϊ ήταν εκεί για να αποτίσουν φόρο τιμής στην Αγγέλου, η οποία πέθανε στις 28 Μαΐου σε ηλικία 86 ετών. Η Γουίνφρεϊ ανέφερε ότι η Μάγια Αγγέλου ήταν σαν μητέρα της και την καθοδήγησε να υπομένει την κριτική και την κακή δημοσιότητα. Ο Κλίντον θυμήθηκε ότι της διάβασε μόλις πριν από λίγες εβδομάδες και όταν τη ρώτησε αν ήταν αρκετά υγιής για να είναι έξω η Αγγέλου του απάντησε: «Ότι είμαι σε αναπηρική καρέκλα, δεν σημαίνει ότι δεν μπορώ να είμαι έξω». Με τον Μπιλ Κλίντον η Αγγέλου είχε μια ιδιαίτερη σχέση καθώς ήταν αυτή που διάβασε ένα από τα ποιήματά της στην τελετή ορκωμοσίας του τότε αμερικανού προέδρου το 1993.

Η Αγγέλου, ήταν στην πρώτη γραμμή της μάχης για την απόκτηση πολιτικών δικαιωμάτων των αφροαμερικανών και συνεργάστηκε με τον αείμνηστο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ ενώ ήταν στενή φίλη του άλλου αφροαμερικανού ακτιβιστή Μάλκολμ X. Το πραγματικό της όνομα ήταν Μάργκεριτ Αν Τζόνσον και είχε γεννηθεί το 1928 στο Μιζούρι. Η Μάγια Αγγέλου έγραψε επτά αυτοβιογραφικά βιβλία, αλλά αυτό που την έκανε παγκοσμίως γνωστή ήταν το πρώτο με τίτλο «Ξέρω γιατί κελαηδάει το πουλί στο κλουβί» (1969), και πραγματευόταν την ενηλικίωσή της στο εχθρικό περιβάλλον του αμερικανικού νότου των δεκαετιών του 1930 και 1940.

Συνολικά έχει γράψει περισσότερα από 30 βιβλία καθώς επίσης θεατρικά έργα, σενάρια για ταινίες και τηλεοπτικές σειρές. Είχε κερδίσει βραβείο Γκράμι για τρία άλμπουμ στα οποία απαγγέλλει. Ζούσε στο Ουίνστον-Σέιλεμ στη Βόρεια Καρολίνα, όπου ήταν καθηγήτρια Αμερικανικών Σπουδών στο πανεπιστήμιο Γουέικ Φόρεστ.

Η θλιβερή ιστορία του πύργου του Δροσίνη… Στις Γούβες Ευβοίας, το σπίτι του παππού του ποιητή είχε γίνει προ ετών ένα μικρό μουσείο που τώρα το πνίγει η εγκατάλειψη.

Της Ολγας Σελλά, Η Καθημερινή, 18/9/2013

Οψεις του πύργου Δροσίνη, στο χωριό Γούβες της βόρειας Εύβοιας. Η εγκατάλειψη είναι φανερή

Στη βόρεια Εύβοια, στο χωριό Γούβες, υπάρχει ένα παλιό αρχοντικό που δεσπόζει στο τοπίο, με δύο θολωτούς πυργίσκους να το αγκαλιάζουν. Στην περιοχή είναι γνωστό ως «ο πύργος του Δροσίνη», εννοώντας τον ποιητή, πεζογράφο και δημοσιογράφο που τόσα πρόσφερε στα ελληνικά γράμματα. Το κτίσμα, ο πύργος, ανήκε στον παππού του ποιητή, αλλά οι γνωρίζοντες λένε ότι τον είχε επισκεφθεί και ο Γεώργιος Δροσίνης, ίσως για να περάσει τα καλοκαίρια του ή για να απομονωθεί γράφοντας.

Οι τοπικοί άρχοντες που γνώριζαν τη μικρή ιστορία αυτού του κτιρίου που βρίσκεται στο χωριό τους κάποια στιγμή θέλησαν να διασώσουν την αύρα περισσότερο, κι όχι τόσο τα ντοκουμέντα, μια που δεν ήταν πολλά. Οπως μας πληροφορούν κάτοικοι της περιοχής, κάποια έγγραφα, φωτογραφίες, μικροαντικείμενα. Πάντως ήθελαν να συνδέσουν ένα κομμάτι της ιστορίας της λογοτεχνίας με τον τόπο τους κι έφτιαξαν, όπως μπορούσαν, ένα μικρό μουσείο. Continue reading →

Τα Πνευματικά Δικαιώματα εκμεταλλεύεται μια ιδιωτική επιχείρηση – η ΑΕΠΙ. Πότε θ’ αναλάβουν οι ίδιοι οι δημιουργοί;;;

  • Πρόσκληση του Θωμά Μπακαλάκου για μια νέα εξόρμηση των Ελλήνων Δημιουργών μουσικών έργων

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Αγαπητοί φίλοι,

ως εκπρόσωπος της Κίνησής Ελλήνων Δημιουργών μουσικών έργων και των πολιτών που είναι φίλοι της Ελληνικής μουσικής, σας καλούμε να παραστείτε την 16ην Σεπτεμβρίου και ώρα 14.00 στη σύσκεψη που συγκαλεί η  Κίνηση, στην αίθουσα συνεδριάσεων της Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), Ακαδημίας 65 και Γενναδίου 8.
Η κίνησή μας αξιοποιεί τη σπίθα που κρατήσαμε αναμμένη από το μεγάλο αγώνα μας στη δεκαετία του 1980, για τον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας και στην Ελλάδα.
Ο αγώνας μας δεν είχε τότε το ποθούμενο αποτέλεσμα, γιατί οι δημιουργοί, αδύναμοι οικονομικά στην πλειοψηφία τους, διαιρέθηκαν κάτω από την επίδραση δυνάμεων με τεράστια οικονομική και πολιτική ισχύ, έχοντας απέναντί τους και κάποιους διακεκριμένους δημιουργούς, που είχαν μεροληπτική, προς όφελός τους, μεταχείριση από την ιδιωτική επιχείρηση η οποία διαχειρίζονταν τα ΠΔ. Και οι οποίοι όχι μόνο δε βοήθησαν τον αγώνα μας, αλλά τον σαμποτάρανε κατασυκοφαντώντας και αποδυναμώνοντας καλλιτεχνικά, όσους από εμάς διακηρύσσαμε την πίστη μας στην αυτοδιαχείριση.
Σήμερα ελπίζουμε και στο δικός σας ενδιαφέρον, που θα επιβεβαιωθεί με την παρουσία σας, σε αυτή την αφετηρία του νέου αγώνα μας, που αποσκοπεί στην αυτοδιαχείριση των ΠΔ για όλους, μέσα από αυτοδιαχειριζόμενους μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς των ίδιων των δημιουργών, όπως συμβαίνει σε όλα τα κράτη του κόσμου.
Μπορεί οι απόψεις μας για τη μουσική και για τα γεγονότα που αναφέρονται στη μουσική ζωή της πατρίδας μας να διαφέρουν, όμως όπως αναφέρω και στο προοίμιο του μανιφέστου μου που σας κοινοποίησα, η διάθεσή μας να γίνει  αυτοδιαχείριση στα ΠΔ για όλους τους δημιουργούς και στην πατρίδα μας,  πρέπει να είναι κοινή και ανυποχώρητη.
Η μουσική ως τέχνη στα χέρια ταλαντούχων δημιουργών, αλλά και ως «μη τέχνη» στα χέρια λαϊκιστών δημιουργών, όπως ξέρετε, γίνεται μέσον για να  τζιράρεται  πακτωλός χρημάτων, ιδίως από τη διαχείριση των ΠΔ (μηχανικών και εκτελεστικών), κι αυτό, πέρα από την εμπορεία των ηχογραφήσεων για την κατασκευή  CD,  την επένδυση κινηματογραφικών και θεατρικών έργων και όποιες άλλες μορφές εμπορίας.
Ευνόητο είναι, ότι όποιος έχει στα χέρια του αυτή τη δύναμη των χρημάτων, ιδίως  από τη διαχείριση των ΠΔ, που για τον ιδιώτη αποφέρει τεράστιο κέρδος με τη μικρότερη επένδυση, δύναται να επηρεάζει και να κατευθύνει καταλυτικά την πολιτιστική δημιουργία, την πολιτιστική δραστηριότητα και γενικότερα τον πολιτισμό  της χώρας.

  • Σε όλα τα κράτη του κόσμου τα χρήματα από τα ΠΔ τα  διαχειρίζονται οι ίδιοι οι δημιουργοί,   με τον τρόπο και τη μέθοδο της αυτοδιαχείρισης, μέσα από  οργανισμούς στους οποίους είναι όλοι τους μέλη.
  • Θλιβερή εξαίρεση η χώρα μας, όπου τα ΠΔ εκμεταλλεύεται μια  ιδιωτική επιχείρηση στην οποία οι δημιουργοί δεν είναι συνεταιριστές, αλλά πελάτες.

Όλα τα κράτη του κόσμου φρόντισαν, ώστε η διαχείριση των Πνευματικών Δικαιωμάτων να είναι στα χέρια των ίδιων των δημιουργών, μέσα από αυτοδιαχειριζόμενους οργανισμούς, γιατί είναι αμιγώς ζήτημα πολιτισμού.
Η λειτουργία των αυτοδιαχειριζόμενων οργανισμών σε όλα τα κράτη του κόσμου διέπεται από νομοθεσίες, σχεδόν ίδιου περιεχομένου και βρίσκονται όλοι σε άμεση και αγαστή συνεργασία.
Να συνυπολογισθεί δε, ότι ο κάθε οργανισμός στη χώρα του, συλλέγει τα δικαιώματα και όλων των ξένων δημιουργών από τη χρήση των έργων τους στην εν λόγω χώρα, τα οποία (δικαιώματα) αποδίδει στους  οργανισμούς των χωρών τους, με βάση κανόνες διεθνών συμβάσεων.

  • Η συνάντησή μας στις 16 Σεπτεμβρίου, πιστεύουμε ότι μπορεί να αποτελέσει, και με τη βοήθειά σας, αφετηρία ενεργειών και δράσεων, για να κινηθεί, επιτέλους, η διαδικασία τελικής λύσης του προβλήματος, σχετικά με τη συλλογή και κατανομή των ΠΔ και στη χώρα μας, με τον τρόπο της αυτοδιαχείρισης για όλους.

Θα είναι χαρά και τιμή, να σας έχουμε μαζί μας.
Προσκλήθηκαν να παραστούν εκπρόσωποι της ΚΕΔΕ, εκπρόσωποι της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών με επικεφαλής τον κ. Θόδωρο Αντωνίου, ο πρόεδρος της Ένωσης Μουσικοσυνθετών και Στιχουργών Ελλάδας κ. Γιάννης Γλέζος, διακεκριμένοι συνθέτες και αρχιμουσικοί, όπως ο Δημήτρης Αγραφιώτης, Βύρων Φιδετζής και βουλευτές που επέδειξαν και επιδεικνύουν ενδιαφέρον για το ζέον αυτό ζήτημα.

Ευχαριστώ πολύ
Θωμάς Μπακαλάκος
Συνθέτης

Πέθανε ο μυθιστοριογράφος Έλμορ Λέοναρντ. Ο αμερικανός συγγραφέας αποκαλούνταν από την κριτική «Ντίκενς του Ντιτρόιτ»

Image

Ο αμερικανός συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων Έλμορ Λέοναρντ, ο οποίος είχε υποστεί εγκεφαλικό επεισόδιο στα τέλη του περασμένου Ιουλίου, πέθανε το πρωί της Τρίτης 20 Αυγούστου στο σπίτι του ανάμεσα στα μέλη της οικογένειάς του. Ήταν 87 ετών.  Συγγραφέας 45 μυθιστορημάτων, ο Λέοναρντ είχε κερδίσει το προσωνύμιο «Ντίκενς του Ντιτρόιτ». Οι ζωηροί διάλογοί του, το αστόλιστο ύφος του και ο κοινωνικός προβληματισμός που υπήρχε πίσω από την αφήγησή του εκτιμήθηκαν τόσο από τους αναγνώστες όσο και από την κριτική. Πολλοί τον θεωρούσαν τον καλύτερο ζώντα συγγραφέα αστυνομικής λογοτεχνίας. Ο Λέοναρντ είχε αρχίσει τη συγγραφική καριέρα του γράφοντας γουέστερν. Πολλά από τα μυθιστορήματά του έγιναν κινηματογραφικές επιτυχίες στο Χόλιγουντ, μεταξύ των οποίων οι ταινίες Πιάστε τον κοντό (1995) με τον Τζον Τραβόλτα, Εκτός ελέγχου (1998) με τον Τζορτζ Κλούνι και το Τζάκι Μπράουν του Κουέντιν Ταραντίνο που βασίστηκε στο μυθιστόρημά του Rum Punch (1992) ενώ η ταινία το Τελευταίο τρένο για τη Γιούμα (2007) με πρωταγωνιστές τον Ράσελ Κρόου και τον Κρίστιαν Μπέιλ βασίστηκε δικό του διήγημα.

ΣΤΙΣ 23 ΚΑΙ 24 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ… ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΑ ΣΤΗ ΜΕΛΙΝΑ ΜΕΡΚΟΥΡΗ ΤΑ ΦΕΤΙΝΑ ΠΡΕΣΠΕΙΑ

 

Αφιερωμένα στη Μελίνα Μερκούρη τα φετινά Πρέσπεια
Μελίνα Μερκούρη και Ζιλ Ντασέν  
Αφιερωμένες στη Μελίνα Μερκούρη θα είναι φέτος οι εκδηλώσεις «Πρέσπες 2013», που θα πραγματοποιηθούν στις 23 και 24 Αυγούστου στην πόλη της Φλώρινας και στο νησάκι του Αγίου Αχιλλείου, στις ακριτικές Πρέσπες, συμπληρώνοντας 25 χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας στον πολιτισμό. Όπως αναφέρθηκε από τους διοργανωτές, σε συνέντευξη Τύπου που δόθηκε την Τρίτη στην Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, στη Θεσσαλονίκη, η Μελίνα Μερκούρη είναι ένα πρόσωπο που ενώνει τους Έλληνες ως μνήμη αλλά και ως κληρονομιά. Continue reading →

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΓΙΟΡΤΑΖΟΥΝ ΜΕ ΛΟΡΚΑ ΤΗΝ ΑΥΓΟΥΣΤΙΑΤΙΚΗ ΠΑΝΣΕΛΗΝΟ

Tο βράδυ της Πανσελήνου, την Τετάρτη 21 Αυγούστου 2013, θα γίνουν εκδηλώσεις σε Μουσεία και Αρχαιολογικούς Χώρους της Αμοργού, Άνδρου, Αντιπάρου, Ικαρίας, Ίου, Κέας, Κιμώλου, Μήλου, Μυκόνου, Νάξου, Πάρου, Σάμου, Σαντορίνης, Σίφνου, Σύρου και Τήνου.

Θέμα των φετινών εκδηλώσεων είναι το έργο του Ισπανού ποιητή Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα (5 Ιουνίου 1898 – 19 Αυγούστου 1936), που είναι ο περισσότερο μελοποιημένος ξένος ποιητής στην Ελλάδα και έγινε νωρίς γνωστός μέσα από τις μεταφράσεις των έργων του (πρώτη μετάφραση το 1933, ενόσω ζούσε ακόμη ο ποιητής, από τον Ν. Καζαντζάκη. Ακολούθησαν οι Ν. Γκάτσος, Οδ. Ελύτης, Αλ. Σολωμός κ.ά.), αλλά και θεατρικές παραστάσεις (Ματωμένος Γάμος από τον Κ. Κουν το 1948).

Σπουδαίοι Έλληνες συνθέτες εμπνεύστηκαν από την ποίησή του – Μ. Χατζιδάκις (1948), Μ. Λοϊζος (1962), Μ. Θεοδωράκης (1967), Γ. Γλέζος (1969), Στ. Ξαρχάκος (1969), Τ. Παπαστεφάνου (1972), Χρ. Λεοντής (1974), Ν. Μαμαγκάκης (1983), Ν. Μαυρουδής, Γ. Κουρουπός, Ν. Κυπουργός, Δ. Μαραμής και πολλοί άλλοι – και τον μελοποίησαν με τέτοιο τρόπο που πολύ σύντομα έγινε και «δικός μας» ποιητής. Ο Λόρκα αγαπήθηκε στην Ελλάδα περισσότερο από κάθε άλλο ξένο συγγραφέα. Continue reading →

ΥΠΕΡΡΕΑΛΙΣΤΙΚΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ

Originally posted on A Green Observer:

Κάνοντας Follow, ενημερώνεστε για κάθε νέο άρθρο. Εύκολα να κάνετε Unfollow όποτε θελήσετε.

Υπερρεαλιστική ζωγραφική

Υπερρεαλιστικά έργα ζωγραφικής της καλλιτέχνιδας Linnea Strid με φιγούρες αναδυόμενες ή βυθιζόμενες στο νερό.

View original

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.