Μια “λογοτεχνία” που σπάει… καρύδια! Αύγουστος Κορτώ, Φραντς Κάφκα…

ΕΝΑ ΞΕΚΑΡΔΙΣΤΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΓΚΕΪΦΑΝΤΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΝΑΞΙΑ, ΤΗΝ ΑΡΡΩΣΤΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ. Ο ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΚΟΡΤΩ, ΚΑΠΟΥ ΕΔΩ, ΒΡΙΣΚΕΙ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΤΗ ΦΟΡΜΑ ΤΟΥ

• Ο τριανταπεντάρης Νίκος Αποστόλου έχει δυο γονείς που τον υπεραγαπάνε, μια μεγάλη περιουσία, ένα πετυχημένο καφεμπάρ στα Εξάρχεια, μια σειρά υπαλλήλους και φίλους που τον παραδέχονται, μια μίζερα ανύπαρκτη σεξουαλική ζωή και μια επίμονη άφτρα στη γλώσσα. Την οποία δεν είναι και να την παραβλέπει κανείς, διότι, όπως ο αναγνώστης μαθαίνει στην πρώτη σελίδα του μυθιστορήματος, το σημάδι αυτό σημαίνει θάνατο: ο Νίκος έχει ΑΙDS, και στη διάρκεια του χρόνου που καλύπτει η αφήγηση θα έχει πεθάνει θάνατο φρικτό, «άρρωστος μ΄ αρρώστιες τερατώδεις».

• Πολιτικά ορθό μυθιστόρημα Ο αφανισμός του Νίκου του Αύγουστου Κορτώ [εκδ. Καστανιώτη, σελ. 300] μπορεί να μην είναι, το στυλ του όμως είναι άκρως κολλητικό· κλείνεις το βιβλίο και συνειδητοποιείς ότι έχεις αρχίσει να σκέφτεσαι σε ρυθμικές φράσεις με σαχλό χιούμορ και μια ανυποχώρητη τάση προς σύστοιχα αντικείμενα, παρηχήσεις και ομοιοκατάληκτα. Η αφήγηση ροκανίζει κοινόχρηστες μεταφορές, υπονομεύει μονίμως σύμβολα, χαρακτήρες και περιγραφές και εκβιάζει το συνεχές γέλιο με αστεία που γίνονται συνήθως στα όρια της λέξης και της φράσης, τη στιγμή που στο μακροεπίπεδο προσπαθεί να ισορροπήσει μια ιστορία τραγική για τη μοναξιά, την απόρριψη, την αρρώστια και τον θάνατο.

• Ανέραστος. Συνειδητοποιεί κανείς σιγά-σιγά ότι μια βαθιά ειρωνεία συνέχει το μυθιστόρημα, ξεκινώντας απ΄ τον τίτλο του (ο Αφανισμός…). Ο Νίκος είναι γκέι μεν, ανέραστος δε. Έχει κάνει σεξ μία (ή μάλλον μισή) φορά στη ζωή του, όταν επισκέφθηκε όχι και πολύ πετυχημένα μια πόρνη στα δεκαπέντε, η επαφή ήταν όμως αρκετή για να κολλήσει τον ιό. Ενώ τον αγαπούν οι πάντες, ο ίδιος αισθάνεται απομονωμένος, κρύβει τη σεξουαλικότητά του, πάσχει από ενοχικά σύνδρομα. Όπως και για τον Ρίτσαρντ στις Ώρες του Κάνιγκχαμ, οι μνήμες του Νίκου κατακάθονται συνεχώς και μέχρι το τέλος σε στιγμές απόρριψης και μοναξιάς. Μαθαίνοντας ότι είναι άρρωστος αποφασίζει να αποφύγει τη φαρμακευτική αγωγή σε μια ύστατη προσπάθεια να τιμωρήσει τον εαυτό του.

• Ο παροξυσμός αυτοσαρκασμού, αυτολύπησης και αυτοκαταστροφής που ακολουθεί, είναι φτιαγμένος για να βγάζει γέλιο, και μάλιστα τόσο περισσότερο όσο η κατάσταση του ήρωα χειροτερεύει, ταιριάζει όμως και με την ψυχολογική του κατάσταση. Καθώς όλα σιγά σιγά αποσυντίθεται, ο Νίκος, όπως ακριβώς και ο Πράιορ στους Άγγελους στην Αμερική, αρχίζει να μπερδεύει παραισθήσεις και πραγματικότητα· κάπου εκεί εμφανίζεται μια μάγισσα που είναι σαν να έχει βγει από το Μatrix, και του προσφέρει τη δυνατότητα να ταξιδέψει στο παρελθόν. Σκέτος Μάικλ Φοξ στο Επιστροφή στο μέλλον, ο Νίκος αποφασίζει να γυρίσει πίσω στην Αθήνα του 1970 για να γνωρίσει τους γονείς του πριν ακόμα γνωριστούν αυτοί μεταξύ τους: σε μια ύστατη προσπάθεια να τους κάνει να μην τον γεννήσουν. Καθώς Αϊνστάιν, Φρόιντ και επιστημονική φαντασία σηκώνουν τα χέρια ψηλά, η επιστροφή αυτή στο παρελθόν θα καταλήξει σε ένα άδοξο φλερτ με τη μέλλουσα μητέρα, αλλά και με τον πατέρα του· το ζευγάρι θα ακολουθήσει το πεπρωμένο, και θα ερωτευθούν μεταξύ τους. Η αποστολή αποτυγχάνει παταγωδώς, πλην όμως κάπου προς το τέλος ο αποκαμωμένος, αποπροσανατολισμένος και πλέον πολύ άρρωστος Νίκος θα βρει τουλάχιστον μια μοναδική εμπειρία ολοκληρωμένου σεξ στο Ζάππειο του 1970. Ο Νίκος θα πεθάνει τελικά στον Άγιο Σάββα του παρελθόντος, κρατώντας στα χέρια του ένα λούτρινο ζωάκι, και γύρω του οι νοσοκόμες να αναρωτιούνται για την ιδιόμορφή του αρρώστια. Όπως ίσως έχουν παρατηρήσει οι προσεκτικοί αναγνώστες, ο Νίκος πριν πεθάνει θα έχει ενδεχομένως, στη μοναδική του νύχτα έρωτα, κληροδοτήσει στον κόσμο έναν παράξενο ιό, τον οποίο θα έχει άθελά του φέρει μαζί του από το… μέλλον. [Ο γκέι που ήρθε από το μέλλον. Γράφει ο Δημήτρης Παπανικολάου, Τα Νέα, Σάββατο, 28 Φεβρουαρίου 2009]

Στη συνέχεια, ο λόγος στο Κ.ΛΠ.:

• Επί μια εβδομάδα διαβάζω και ξαναδιαβάζω αυτή τη βιβλιοπαρουσίαση – όχι το βιβλίο! Τι θα πει “πολιτικά ορθό μυθιστόρημα”, που “εκβιάζει το συνεχές γέλιο με αστεία”; Ο βιβλιοπαρουσιαστής κάνοντας αναφορές  σε ξένα ονόματα, λογοτεχνικά και κινηματογραφικά [Ρίτσαρντ στις Ώρες του Κάνιγκχαμ, ο Πράιορ στους Άγγελους στην Αμερική, Σκέτος Μάικλ Φοξ στο Επιστροφή στο μέλλον, Μatrix, Αϊνστάιν, Φρόιντ...], θεωρεί ότι επικυρώνει την ποιότητα της λογοτεχνικής γραφής του Κορτώ. Έτσι, άλλωστε, συνηθίζουν οι διάφοροι εγχώριοι βιβλιοκριτικοί!

• Τη μια γελάω και την άλλη βρίζω τον εαυτό μου που σπαταλάει την ώρα του… Αν κατάλαβα καλά, θέλει να πει ο βιβλιοπαρουσιαστής ότι έχουμε να κάνουμε με λογοτεχνία! Καταρχήν, θέλω να δηλώσω ότι είμαι… αστροναύτης, προς αποφυγήν παρεξηγήσεων. Και είναι φυσικό αυτά να μου φαίνονται… αστροναυτικά. Από πού και έως πού, αυτά που γράφει ο βιβλιοπαρουσιαστής αλλά και ο συγγραφέας έχουν σχέση με λογοτεχνία! Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το βιβλίο του Κορτώ θα ήταν χρήσιμο για κάποιον σεναριογράφο του Χόλιγουντ, που θα έφτιαχνε μια ταινία σαν κι εκείνες τις γελοίες ταινίες επιστημονικής φαντασίας που αν καταφέρεις και βρεις το κουράγιο να τις δεις μέχρι το τέλος, θα ανακηρυχθείς… ήρωας. Αλλά πρέπει να είσαι πολύ διεστραμμένος για να χάνεις το χρόνο σου διαβάζοντας βιβλία όπου περισσεύει η σαχλαμάρα! Ο συγγραφέας θα πρέπει να είναι σε μεγάλη απόγνωση για να καταφεύγει σε τέτοιου είδους ψευδολογοτεχνικές αναζητήσεις.

• Δεν ξέρω τι είναι εκείνο που εξουσιάζει τον συγγραφέα Κορτώ: Η γενετήσια ορμή, το επιθετικό ένστικτο, το ομαδικό ορμέμφυτο; Πού συγκρούονται τα πάθη και το λογικό; Δεν μπορώ να καταλάβω πού μένει προσηλωμένο το βιβλίο του Κορτώ. Και δεν πρόκειται να το διαβάσω, δεν έχω όρεξη να χάσω το χρόνο μου. Αλλά μου κάνει εντύπωση το γεγονός ότι ο βιβλιοπαρουσιαστής γράφει περί τις εξακόσιες [600] λέξεις για να μας πει ότι πρόκειται για “ξεκαρδιστικό γκέι μυθιστόρημα”! Είναι αλήθεια ότι η εποχή μας μαστίζεται από έναν οίστρο πανσεξουαλικό. Ίσως θα ήταν προτιμότερη και ακριβέστερη η διατύπωση ότι την κατέχει την εποχή  μας μια σεξουαλική ψύχωση, η οποία μπορεί να είναι και ψυχρή παράκρουση, με συνακόλουθο ένα κύμα ομαδικής μωρίας. Οι άνθρωποι μερικές φορές μπορεί να είναι αξιολύπητοι, αλλά όχι αξιοθαύμαστοι. Δεν έχεις έμπνευση, τότε είναι προτιμότερο να κάτσεις στο σαλονάκι του σπιτιού σου και να χαζεύεις στην τηλεόραση ή να βγεις στον καθαρό αέρα για περίπατο. Τι νόημα έχει να περιφέρεις στην αγορά το θολωμένο σου μυαλό;

• Προφανώς ο Κορτώ θα γνωρίζει τον Φραντς Κάφκα, ο οποίος στη σύντομη ζωή του πάλεψε με τους δαίμονες της γραφής. Λοιπόν, σ’ ένα γράμμα του στη μνηστή του Φελίτσια Μπάουερ που δεν την νυμφεύτηκε ποτέ, λέει τα εξής: «Να γράφεις, θα πει ν’ ανοίγεσαι ώς το υπέρμετρο εκείνο άνοιγμα που κάνει ένα ον να νομίζει πως χάνεται μέσα στις ανθρώπινες σχέσεις και απ’ όπου, αν είναι στα συγκαλά του, θα προσπαθήσει να κάνει πίσω τρομαγμένο – γιατί ο καθένας θέλει να ζήσει όσον καιρό ζει. Το άνοιγμα αυτό και η προσφορά  της καρδιάς δεν είναι καθόλου αρκετά στο γράψιμο [...]. Γι’ αυτό εκεί δεν είσαι όσο πρέπει μόνος όταν γράφεις.  Γι΄ αυτό και δεν υπάρχει αρκετή σιωπή γύρω σου. Η νύχτα, κι αυτή ακόμη είναι λίγη, η νύχτα… Συχνά σκέφτηκα πως για μένα ο καλύτερος τρόπος ζωής θα ήταν να στρώνομαι με τα σύνεργά μου της γραφής και με μια λάμπα, στο πιο εσωτερικό μέρος ενός υπόγειου απέραντου και κλειστού. Θα μου φέρνανε να τρώω, αλλά πάντοτε μακριά από το σημείο όπου θα βρισκόμουν, έξω από την πιο εξωτερική πόρτα του υπόγειου. Μοναδικός μου περίπατος θα ήταν να πηγαίνω, ντυμένος με τη ρόμπα μου, να παίρνω αυτό το φαγητό, περνώντας κάτω απ’ όλους τους θόλους του υπόγειου. Ύστερα θα γύριζα στο τραπέζι μου, θα έτρωγα αργά και με κατάνυξη, κι αμέσως πάλι θ’ άρχιζα να γράφω. Τι δε θα ‘γραφα τότε!…». Στο “Ημερολόγιό” του υπάρχει και τούτη η πένθιμη εγγραφή: «Χρειάζομαι απομόνωση για να μπορώ να γράφω, όχι σαν “ερημίτης”, αλλά σα νεκρός…»
• Έκανε πολλή προσπάθεια ο Κορτώ για να μοιάσει του Κάφκα σ’ αυτό το τελευταίο!