Ο φόβος ως εργαλείο. Η ανάλυση του φαινομένου

• COREY ROBIN
• Φόβος. Η ιστορία μιας πολιτικής ιδέας
• μετ: Ιουλία Πεντάζου
• εκδ. Αλεξάνδρεια, σελ. 407

Η ιστορία του φόβου ως ιδέας είναι η ιστορία ενός πολιτικού φαινομένου. Η προσπάθεια απόκρυψης της πολιτικής διάστασης του φόβου είναι μια προσπάθεια απόκρυψης των πραγματικών αιτίων του και των ωφελούμενων απ’ αυτό το φαινόμενο. Ο Αμερικανός Corey Robin, αναπληρωτής καθηγητής της Πολιτικής Επιστήμης στο Brooklyn College και το Graduate Center του City University της Νέας Υόρκης, κριτικός του συντηρητισμού, ριζοσπάστης φιλελεύθερος και αρθρογράφος εντοπίζει τις αιτίες του πολιτικού φόβου στην αυξανόμενη ένταση των κοινωνικών ανισοτήτων και προσδιορίζει τους ωφελούμενους από την καλλιέργεια του φόβου ως πολιτικού εργαλείου στις κυρίαρχες ελίτ, αλλά ακόμη και στους ακτιβιστές της αντι-παγκοσμιοποίησης. Η περιγραφή των πολιτικών μεθόδων που χρησιμοποιούν τα εργαλεία του φιλελεύθερου κράτους (σύνταγμα και ελεύθερη αγορά) για να καλλιεργήσουν και να εκμεταλλευθούν αυτόν τον φόβο και του φόβου που παράγεται στον εργασιακό χώρο των αμερικανικών επιχειρήσεων, συνθέτουν μια εντυπωσιακή εικόνα της σύγχρονης αμερικανικής πραγματικότητας.

Το βιβλίο αυτό στην Ελλάδα αξίζει να διαβαστεί για δύο κυρίως λόγους.

Ο πρώτος γιατί καταρρίπτει τον ψυχολογισμό ως μέθοδο εξήγησης των κοινωνικών φαινομένων. Ο ελληνικός δημοσιογραφικός και επιστημονικός λόγος, στην προσπάθειά του να εξηγήσει φαινόμενα όπως ο λαϊκισμός, η αγάπη και το μίσος για το κράτος, οι πελατειακές σχέσεις, καταφεύγει σε ψυχολογίζουσες ερμηνείες.

Ο Ρόμπιν αντιθέτως εξηγεί για παράδειγμα την αμερικανική εκδοχή του φόβου με πολιτικά κριτήρια και όχι με την επίκληση του ναρκισσιστικού άγχους και της μοναξιάς του ατόμου. Ετσι, εντοπίζει δύο είδη πολιτικού φόβου. Ο πρώτος είναι ο φόβος που γεννούν οι απειλές\u0387 και ο δεύτερος αφορά τον φόβο των λιγότερο ισχυρών έναντι των ισχυρών και αντιστρόφως.

Ο δεύτερος λόγος που αξίζει να διαβαστεί αυτό το βιβλίο είναι γιατί ασκεί μια κριτική στον σημερινό φιλελευθερισμό, έχοντας όμως ως πυξίδα του τις αρχές του κλασικού φιλελευθερισμού, αλλά και τις ιδέες των Rawls, Dworkin. Αρχές, οι οποίες αντιθέτως απ’ όσα πολλοί διαδίδουν στη χώρα μας, συνδέονται άμεσα με τα αιτήματα της ελευθερίας, αλλά και της ισότητας.

Το όλο σκηνικό για τη μελέτη του φόβου ως πολιτικού φαινομένου το στηρίζει στις ιδέες τεσσάρων κλασικών στοχαστών, όπως είναι οι Χομπς, Μοντεσκιέ, Τοκβίλ και Χάνα Αρεντ.

Ο Χομπς πρώτος διατύπωσε μια συνεκτική πολιτική θεώρηση του φόβου αποδεικνύοντας πως για την παραγωγή του φόβου απαιτείται η συνδρομή των ιεραρχικά ανώτερων τάξεων, των νόμων και της εκπαίδευσης. Σε αντιδιαστολή με τον χομπσιανό φόβο, ο κατά Μοντεσκιέ τρόμος δεν είναι αποτέλεσμα των νόμων και των θεσμών, αλλά συνέπεια της πολιτικής αυθαιρεσίας του δεσπότη. Και για τους δύο όμως ο φόβος αποτελεί μια πολιτική διαδικασία στην υπηρεσία αυτών που ακούν εξουσία. Μόνο με τον Τόκβιλ και αργότερα με την Αρεντ ο πολιτικός φόβος αποπολιτικοποιείται και αποδίδεται στη μοναξιά και το άγχος του νεωτερικού ατόμου (Τοκβίλ) ή στον απόλυτο τρόμο που προκαλεί η κοινοτοπία του κακού (Αρεντ).

Ανεξάρτητα από τις όποιες διαφωνίες μπορεί να προκαλέσει για επιμέρους αναφορές του ο Ρόμπιν, σπάνια συναντά κανείς μια τόσο ριζοσπαστική κριτική του φιλελευθερισμού από φιλελεύθερες θέσεις.

• Του Γιωργου Σιακανταρη, Η Καθημερινή, Παρασκευή, 17 Δεκεμβρίου 2010

Corey Robin

Associate Professor Department: Political Science Location: 3405 James Hall Phone: 718-951-5000 x1752 Fax:718-951-4833 Email: crobin brooklyn.cuny.edu

Corey Robin is an associate professor of political science at Brooklyn College and the Graduate Center (CUNY). He is the author of Fear: The History of a Political Idea (Oxford University Press), which won the Best First Book in Political Theory Award from the American Political Science Association. Fear has been cited as “recommended reading” by the New York Times and “one of the best books of 2004″ by Publishers Weekly. It has been translated into French, Italian, Russian, Chinese, Spanish, Romanian, and Greek. Robin’s articles have appeared in American Political Science Review, The New York Times, and The Washington Post. He also writes for The London Review of Books, The Nation, and Raritan. Robin has received grants and fellowships from the Russell Sage Foundation, the American Council of Learned Societies, Princeton University’s Center for Human Values, and NYU’s International Center for Advanced Study.

Education:
Ph.D., Yale University – 1999 (Political Science)

A.B., Princeton University – 1989 (History)

Areas of Expertise:
Robin’s primary research is in political theory, with an emphasis on modern political thought. He has written on the uses of fear in politics and on political repression and counterrevolution. He is currently interested in the development of conservative thought.

Books and Publications
“Conservatism and Counterrevolution.” Raritan (Summer 2010), pp. 1-17. (Books and Publications: Other Article) 2010

“Garbage and Gravitas.” On Ayn Rand and her affinity for fascism and kitsch. The Nation (06/07/10), pp. 21-27. (Books and Publications: Other Article) 2010

“Get Over It!” On Justice Antonin Scalia and originalism. London Review of Books (06/10/10), pp. 29-31. (Books and Publications: Other Article) 2010

“You Say You Want a Counterrevolution: Well, You Know, We All Want to Change the World.” In A Century of Revolution: Insurgent and Counterinsurgent Violence during Latin America’s Long Cold War, ed. Greg Grandin and Gilbert M. Joseph. Durham: Duke University Press, 2010. (Books and Publications: Chapter) 2010

“The First Counterrevolutionary.” On Hobbes, Quentin Skinner, and the politics of counterrevolution. The Nation (10/19/09), pp. 25-32. Translated into Latvian: “Pirmais kontrrevolucionārs.” ¼ Satori: Literatūras un filozofijas portāls (10/15/09). (Books and Publications: Other Article) 2009

“Out of Place.” Review essay of Barry Goldwater, The Conscience of a Conservative; Rightward Bound: Making America Conservative in the 1970s, ed. Bruce J. Shulman and Julian E. Zelizer; and Jacob Heilbrunn, They Knew They Were Right. The Nation (06/23/08), pp. 25-33. (Books and Publications: Other Article) 2008

“Dragon-Slayers.” Review essay on Hannah Arendt. London Review of Books (January 4, 2007) pp. 18-20. Adapted and reprinted as “Did Kissing up Bring Us Down?” Los Angeles Times (January 14, 2007), p. M3.
(Books and Publications: Other Article) 2007

“Language and Violence: From Pathology to Politics.” Raritan (Fall 2006), pp. 41-51. (Books and Publications: Other Article) 2006

“Was he? Had he?” Review essay on civil liberties and the war on terrorism. London Review of Books (October 19, 2006), pp. 10-12. (Books and Publications: Other Article) 2006

“Liberalism at Bay, Conservatism at Play: Fear in the Contemporary Imagination.” Social Research 71 (Winter 2004), pp. 927-62. (Books and Publications: Peer Reviewed Article) 2004

“Remembrance of Empires Past: 9/11 and the End of the Cold War.” In Cold War Triumphalism: The Misuse of History after the Fall of Communism, ed. Ellen Schrecker (The New Press, 2004), pp. 274-97. Adapted and reprinted in the Washington Post and the Boston Review. Translated into Spanish and Italian. (Books and Publications: Chapter) 2004

Fear: The History of a Political Idea. New York: Oxford University Press, 2004. Translated into Italian (2005) and French (2006). Translations into Spanish, Greek, Chinese, and Romanian forthcoming. (Books and Publications: Book) 2004

“Reflections on Fear: Montesquieu in Retrieval.” American Political Science Review 94 (June 2000), pp. 347-60. (Books and Publications: Peer Reviewed Article) 2000

Awards, Honors and Fellowships
Fellowship, American Council of Learned Societies, 2007-8. (Grants and Fellowships) 2007

Fellowship, Shelby Cullom Davis Center for Historical Studies, Princeton University, 2007-8 (declined). (Grants and Fellowships) 2007

Fellowship, Woodrow Wilson International Center for Scholars, 2007-8 (declined). (Grants and Fellowships) 2007

Frederick Burkhardt Fellowship for Recently Tenured Scholars, American Council of Learned Societies, 2007-8 (declined). (Grants and Fellowships) 2007

Laurance S. Rockefeller Visiting Fellowship, Princeton University Center for Human Values, 2007-08. (Grants and Fellowships) 2007

Best First Book in Political Theory Award, American Political Science Association. (Awards and Honors) 2005

Honorable Mention, Outstanding Book Award, Gustavus Myers Center for the Study of Bigotry and Human Rights. (Awards and Honors) 2005

Outstanding Academic Title, Choice (Awards and Honors) 2005

Presidential Authority Award, Russell Sage Foundation, 2005-6. (Grants and Fellowships) 2005

Conferences, Seminars and Symposiums
“Easy to Be Hard: Violence and Conservatism.” Amherst College (February 2009); Stanford University (May 2009); New School (September 2009). (Conferences, Seminars and Symposiums: Invited Talk) 2009

“In Search of Conservatism: From Edmund Burke to Sarah Palin.” Rutgers University (April 2009). (Conferences, Seminars and Symposiums: Invited Talk) 2009

Respondent to Martin Jay, “The Virtues of Mendacity: On Lying in Politics.” The Lionel Trilling Seminar, Columbia University (October 2008). (Conferences, Seminars and Symposiums: Invited Talk) 2008

“The Language of Fear: National Security in Modern Politics.” John L. Stanley Memorial Lecture. Department of Political Science, University of California at Riverside (February 2007). (Conferences, Seminars and Symposiums: Invited Talk) 2007

“The Moral Vocabulary of Fear.” Killen Chair Lecture/St. Norbert College (October 2007); Columbia Law School (October 2007); European University Institute (Florence, Italy, November 2007). (Conferences, Seminars and Symposiums: Invited Talk) 2007

“You Say You Want a Counterrevolution: Well, You Know, We All Want to Change the World.” Princeton University (November 2007); Rutgers University (November 2007). (Conferences, Seminars and Symposiums: Invited Talk) 2007

“Fear, the Day After.” Rothermere American Institute, University of Oxford (November 2006). (Conferences, Seminars and Symposiums: Invited Talk) 2006

“Quel rôle joue la peur dans une démocratie?” Institut d’études politiques de Paris (March 2006). (Conferences, Seminars and Symposiums: Invited Talk) 2006

“The Globalization of Fear.” European Forum for Urban Safety. Zaragoza, Spain (November 2006). (Conferences, Seminars and Symposiums: Invited Talk) 2006

“Louis Hartz at 50: On the Varieties of Counterrevolutionary Experience in America.” Department of Political Science, University of Pennsylvania. (November 2005). Also presented at University of Maryland School of Law (March 2006), CUNY Graduate Center (March 2006), and Syracuse University (April 2006). (Conferences, Seminars and Symposiums: Invited Talk) 2005

“Neoconservatives and their Empire.” Varchi Contemporary History Festival. Rome, Italy (October 2005). (Conferences, Seminars and Symposiums: Invited Talk) 2005

“The Liberalism — and Conservatism — of Fear.” Department of Political Science, McGill University (December 2005). Also presented at Department of Political Science, UC Irvine (January 2006). (Conferences, Seminars and Symposiums: Invited Talk) 2005

“Fear: History of an Idea.” Cambridge University (November 2004). Also presented at Christ Church, University of Oxford (November 2004); Graduate Center of the City University of New York (February 2005). (Conferences, Seminars and Symposiums: Invited Talk) 2004

“Liberalism at Bay, Conservatism at Play: Fear in the Contemporary Imagination.” Massachusetts Institute of Technology (October 2004). Also presented at Duke University (October 2004) and King’s College, University of London (November 2004). (Conferences, Seminars and Symposiums: Invited Talk) 2004